|
Những người mắc chứng chán ăn tâm lý thường bị ám ảnh bởi mong muốn làm gầy cơ thể. Họ cố gắng giảm cân đến mức có thể và rất sợ tăng cân. Họ tin rằng họ đang rất béo mặc dù có thể họ đang rất gầy. Chứng chán ăn tâm lý không đơn thuần và một vấn đề liên quan tới thức ăn hoặc trọng lượng cơ thể. Đây thường là một cách người bệnh cố gắng sử dụng thức ăn và trọng lượng để đối phó với vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần của họ.
Phân biệt chứng chán ăn tâm lý (anorexia nervosa) và chứng cuồng ăn vô độ (bulimia)
Cả chán ăn tâm lý và cuồng ăn đều nằm trong nhóm các rối nhiễu ăn uống. Song giữa chúng có sự khác biệt rõ nét:
- Những người bị chứng chán ăn tâm lý thường tránh những thực phẩm giàu calo và tập thể dục nặng thường xuyên.
- Những người mắc chứng cuồng ăn thường ăn một lượng thực phẩm lớn, nhưng sau đó họ tự gây nôn để tống khứ thức ăn khỏi cơ thể, hoặc dùng thuốc nhuận tràng hoặc thuốc lợi tiểu (thuốc nước) để tránh tăng cân.
Những người mắc chứng cuồng ăn vô độ thường không làm mất đi trọng lượng cơ thể nhiều như những người bị chứng biếng ăn.
Dấu hiệu cảnh báo chứng biếng ăn
- Cố ý tự nhịn đói với mong muốn giảm cân
- Sợ tăng cân
- Từ chối ăn hoặc bỏ qua các bữa ăn
- Luôn phủ nhận là mình đang bị đói
- Mặc quần áo rộng thùng thình
- Tập thể dục thường xuyên
- Nhạy cảm với nhiệt độ lạnh
- Mất kinh nguyệt hoặc không có kinh nguyệt thường xuyên (đối với trẻ em gái ở tuổi dậy thì hoặc phụ nữ)
Vì sao người ta mắc chứng chán ăn tâm lý?
Nguyên nhân khiến một số người mắc chứng chán ăn tâm lý không được xác định rõ. Những người bị chứng chán ăn tâm lý có thể tin rằng họ sẽ hạnh phúc và thành công hơn nếu họ gầy đi. Hoặc họ đang phải đối diện với một khó khăn tâm lý quá lớn, khiến họ chưa tự vượt qua được, hoặc chưa có cách khắc phục lành mạnh hơn.
Họ muốn tất cả mọi thứ trong cuộc sống của mình được hoàn hảo. Nhiều người có rối loạn này thường là học sinh giỏi; học ở nhiều trường học và tham gia nhiều hoạt động cộng đồng. Họ tự thường tự trách mình nếu họ không nhận được điểm số hoàn hảo, hoặc nếu những thứ khác trong cuộc sống của họ không hoàn hảo.
Hậu quả của chứng chán ăn tâm lý
Tùy vào mức độ trầm trọng và thời điểm phát hiện, điều trị chứng chán ăn sớm hay muộn, hậu quả do chứng chán ăn tâm lý gây ra ở người bệnh rất khác nhau. Dưới đây là một số hậu quả phổ biến, dễ nhận thấy:
Em gái và phụ nữ với chứng chán ăn tâm lý thường bị mất chu kỳ kinh nguyệt. Những người bị chứng chán ăn có làn da khô và tóc mỏng. Họ có thể cảm thấy lạnh, tất cả các thời gian, và họ có thể bị bệnh thường xuyên.
Những người bị chứng biếng ăn thường trong một tâm trạng xấu. Họ có một thời gian khó tập trung và luôn suy nghĩ về thực phẩm. Có một hiểu lầm là những người mắc chứng chán ăn tâm lý không bao giờ đói, nhưng thực tế họ luôn luôn đói. Cảm giác đói và việc kiểm soát lượng thức ăn, loại thức ăn vào cơ thể tạo cho họ có cảm giác họ có khả năng kiểm soát cuộc sống; đồng thời nó cũng có thể giúp họ giảm bớt cảm giác bế tắc, áp lực tâm lý nào đó họ đang có. Những người bị chứng biếng ăn trầm trọng có nguy cơ chết đói.
Điều trị chứng chán ăn tâm lý
Điều trị chứng chán ăn tâm lý là một hoạt động rất khó và cần có nhiều thời gian bởi vì những người mắc chứng chán ăn tâm lý không cho rằng họ đang có vấn đề.
Nếu điều trị sớm, ngay từ khi mới mắc chứng chán ăn ở giai đoạn đầu (tức giai đoạn ít hơn 6 tháng hoặc mới bắt đầu giảm cân chút ít) có thể được điều trị thành công mà không cần phải nhập viện. Nhưng để có thể trị liệu thành công, bệnh nhân phải thực sự mong muốn thay đổi và cần có sự trợ giúp bởi gia đình, bạn bè.
Những người bị chứng chán ăn ở mức độ nghiêm trọng hơn cần được chăm sóc trong bệnh viện (ở nhiều nước phát triển họ thường được chăm sóc trong những cơ sở dành riêng cho những người bị chứng biếng ăn và cuồng ăn). Trị liệu chứng chán ăn tâm lý thường tập trung vào việc thay đổi thói quen ăn uống của người bệnh.
Điều trị liên quan đến nhiều hơn là thay đổi thói quen của người ăn. Những người mắc chứng biếng ăn thường cần được tham vấn, trị liệu trong khoảng một năm hoặc nhiều hơn để có thể giúp họ thay đổi những cảm xúc đang gây ra vấn đề rối loạn ăn uống ở họ. Những cảm xúc này có thể liên quan đến vấn đề trọng lượng cơ thể, vấn đề gia đình hoặc các vấn đề liên quan đến hình ảnh bản thân và lòng tự tin của người bệnh. Một số bệnh nhân mắc chứng chán ăn tâm lý đã được trợ giúp bằng tâm lý kết hợp với thuốc, nhằm giúp họ giảm bớt triệu chứng trầm cảm. Việc sử dụng thuốc nhất thiết phải được kê đơn bởi bác sỹ và cần được sử dụng kết hợp với tham vấn – trị liệu tâm lý.
Giúp đỡ người thân bị chứng chán ăn tâm lý
Điều quan trọng nhất mà gia đình và bạn bè có thể làm để giúp đỡ một người bị chứng biếng ăn là yêu thương họ. Những người bị chứng chán ăn thường cảm thấy an toàn và thoải mái với chứng chán ăn, họ không coi đây là vấn đề đối với họ. Với họ, nỗi sợ hãi lớn nhất là việc tăng cân, và việc tăng cân khiến họ có cảm giác mất kiểm soát.
Đối với người mắc chứng chán ăn tâm lý, cho dù những người xung quanh có thể nhận thấy rõ và phàn nàn về những hành vi bất thường trong ăn uống cũng như những nguy cơ đối với sức khỏe, tính mạng của họ, song họ vẫn luôn luôn phủ nhận rằng họ đang có vấn đề.
Những người bị chứng biếng ăn có thể sẽ cầu xin, hoặc nói dối để tránh phải ăn uống và tăng cân, họ coi đó như một cách để chống bệnh tật. Gia đình và bạn bè không nên vào những lý do từ chối ăn của bệnh nhân biếng ăn.
Đoàn Thị Hương (Biên dịch theo familydoctor)
|