Các biểu
hiện triệu chứng
Bệnh nhân
có thể né tránh hoặc hoạt động rất hạn chế do sợ.
Họ có thể
có nhiều khó khăn trong việc đi đến phòng khám của bác sĩ, đi mua sắm, đi thăm
viếng người khác.
Bệnh nhân
đôi khi có các triệu chứng cơ thể (đánh trống ngực, thở nhanh, "hen phế
quản"). Phỏng vấn sẽ làm lộ rõ các nỗi sợ hãi đặc hiệu.
Các nét
đặc trưng để chẩn đoán
Nỗi sợ
hãi mạnh mẽ nhưng vô lý về các vị trí hay sự kiện đặc biệt. Bệnh nhân thường né
tránh tất cả các tình huống này.
Các tình
huống gây sợ hãi thường gặp là:
Sợ ở nhà
một mình
Sợ các vị
trí mở
Sợ nói
trước công chúng
Sợ đám
đông hoặc nơi công cộng
Sợ đi du
lịch trong xe buýt, ô tô con, tàu điện hoặc trên máy bay.
Sợ các sự
kiện xã hội.
Bệnh nhân
có thể không dám rời khỏi nhà một mình do sợ hãi.
Chẩn đoán
phân biệt
- Nếu các cơn lo sợ chiếm ưu thế, xem Rối
loạn hoảng sợ.
- Nếu khí sắc giảm, buồn rầu nổi bật, xem
Trầm cảm.
- Nhiều hướng dẫn quản lý có thể có hiệu
quả đối với các ám ảnh sợ đặc hiệu (ví dụ: sợ nước, sợ chỗ cao).
Các hướng
dẫn quản lý
Thông tin
cơ bản cho bệnh nhân và gia đình
- Ám ảnh có thể điều trị được.
- Việc tránh né các tình huống gây sợ sẽ
càng làm cho sợ hãi tăng lên.
- Tiến hành một hệ thống các bước đi đặc
biệt có thể giúp bệnh nhân vượt qua nỗi sợ hãi.
Tư vấn
cho bệnh nhân và gia đình
- Khuyến khích bệnh nhân thực hành phương
pháp thở có kiểm soát để giảm các triệu chứng cơ thể của sợ.
- Yêu cầu bệnh nhân làm một bảng liệt kê
tất cả các tình huống đã làm cho họ sợ hãi và tránh né mặc dù người khác không
như vậy.
- Thảo luận cách đấu tranh với các nỗi sợ
hãi đã được cường điệu này (ví dụ: bệnh nhân tự nhủ rằng "Tôi đang có cảm
giác hơi sợ một chút vì có một đám đông lớn. Cảm giác này sẽ qua đi trong vài
phút").
- Đặt kế hoạch với các bước tiến hành để
giúp bệnh nhân có thể đương đầu và làm quen với các tình huống gây sợ:
· Định ra bước đi đầu tiên đến với tình
huống gây sợ (ví dụ: đi bộ một đoạn ngắn ra khỏi nhà với một thành viên trong
gia đình).
· Bước đi ban đầu này cần được thực hành
một giờ mỗi ngày đến khi bệnh nhân không còn sợ hãi nữa.
· Nếu tình huống gây sợ vẫn còn gây lo âu,
bệnh nhân cần tiến hành thở một cách chậm rãi và thư giãn, tự nhủ rằng sợ hãi
sẽ qua di trong khoảng 30 phút. Bệnh nhân không nên rời khỏi tình huống gây sợ
cho đến khi sự sợ hãi lắng dịu đi.
· Tiến thêm một bước khó khăn hơn một chút
và lặp lại điều đó (ví dụ: ra khỏi nhà với thời gian lâu hơn).
· Không uống rượu hay thuốc chống lo âu
trong thời gian ít nhất 4 giờ trước khi thực hiện các bước này.
- Bệnh nhân nên tránh uống rượu hoặc các
thuốc bình thản để đối phó với các tình huống gây sợ.
Thuốc
- Sử dụng các phương pháp tư vấn như trên,
nhiều bệnh nhân sẽ không cần phải dùng thuốc . Tuy nhiên, nếu có trầm cảm có
thể dùng thuốc chống trầm cảm (ví dụ: Imipramin 5-150mg trong 10 ngày).
- Với các bệnh nhân và các triệu chứng ít
và không xảy ra thường xuyên..., đôi khi có thể giải quyết được bằng các thuốc
chống lo âu (ví dụ: Benzodiazepine).
- Để điều trị rối loạn lo sợ thực hiện (ví
dụ: sợ nói trước công chúng) thuốc chẹn β có thể làm làm giảm các triệu chứng
cơ thể.
Khám
chuyên khoa
Xem xét
khám chuyên khoa nếu lo sợ đã gây rối loạn khả năng hoạt động thông thường cả
bệnh nhân (ví dụ: bệnhn hân không thể đi lại ra khỏi nhà) tồn tại dai dẳng.
Việc điều trị bằng liệu pháp hành vi nếu có, có thể có hiệu quả cho các bệnh
nhân mà các trị liệu trên không có tiến bộ.
|